Tussen 2019 en 2023 zijn de bedrijfswinsten met 32 procent toegenomen, terwijl de salarissen met 24 procent zijn gestegen, blijkt uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Deze stijging van de bedrijfswinsten gebeurde ondanks een aantal grote schokken in de economie, zoals de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne. De hoge winsten zijn onder andere te danken aan de coronasteun van de overheid en een toename in het aantal banen.
Koopkracht en inkomensverdeling
De economische groei en de krapte op de arbeidsmarkt hebben bijgedragen aan de stijging van de lonen. De beloning van werknemers bestaat uit salarissen, maar ook uit andere inkomsten, zoals pensioen en uitkeringen. Ondanks de hoge inflatie is de koopkracht van huishoudens met 5,4 procent toegenomen. Huishoudens met lagere inkomensgroepen hebben het meest geprofiteerd van deze stijgingen. Aan de andere kant daalde voor de rijkste huishoudens het inkomen dat ze konden besteden.
Niveau van de winstquote
Een belangrijke maatstaf voor de winstgevendheid van bedrijven is de winstquote, het percentage van de totale waarde die als winst wordt behaald. Deze winstquote bereikte in 2022 een record van 44,3 procent, het hoogste niveau sinds 1995. Dit betekent dat een steeds groter deel van de economische groei naar de bedrijven gaat, terwijl de beloning voor werknemers relatief kleiner wordt. Ondanks een lichte daling in 2023 blijft de winstquote op een historisch hoog niveau.
Redenen voor het verschil in groei
Het CBS suggereert dat de winsten van bedrijven wellicht meer worden beïnvloed door economische groei. Lonen worden meestal langzamer aangepast aan de economische omstandigheden, omdat deze vaak afhankelijk zijn van onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers. De hogere grondstofprijzen zijn hiervoor ook een mogelijke reden. Deze kosten kunnen bedrijven vaak snel doorberekenen aan consumenten in de vorm van hogere prijzen. Hierdoor stijgen de winsten sneller dan de lonen, die vaak minder snel worden aangepast.
Verwachtingen van de Nederlandse bank
De arbeidsinkomensquote, het aandeel van de beloning van werknemers in de totale economie, is de afgelopen dertig jaar gedaald. In die periode zijn de bedrijfswinsten met 450 procent gestegen, terwijl de lonen met 190 procent zijn gegroeid. De Nederlandsche Bank verwacht dat de arbeidsinkomensquote de komende jaren weer zal stijgen. De lonen zullen ook toe blijven nemen maar de stijgingen zullen minder spectaculair zijn dan voorgaande jaren.
