Het consumentenvertrouwen in Nederland is al jarenlang historisch laag. Toch groeit de economie en blijven Nederlanders veel uitgeven. Economen staan voor een raadsel: hoe kan het dat mensen somber zijn over de economie, maar tegelijkertijd meer consumeren?
Meer bestedingen ondanks laag vertrouwen
Nederlandse huishoudens gaven in januari 1,2 procent meer uit dan in dezelfde maand een jaar eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Er werd vooral meer geld besteed aan voedingsmiddelen, kleding, woninginrichting en uitjes. Ondanks deze stijging is het consumentenvertrouwen al jarenlang negatief. In februari stond de vertrouwensindex op -32, ruim onder het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar.
Economen snappen het niet
Volgens CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen is deze situatie ongebruikelijk, omdat het consumentenvertrouwen nog nooit zo lang op rij negatief is geweest. Tegelijkertijd is de werkgelegenheid hoog en stijgen de lonen. Dit zou normaal gesproken moeten leiden tot meer vertrouwen in de economie. Economen hebben geen duidelijke verklaring voor deze tegenstrijdigheid.
Invloed van wereldproblemen
Een mogelijke reden voor het lage vertrouwen is de onrustige geopolitieke situatie. Mensen zien in de media berichten over oorlogen, handelsspanningen en economische onzekerheid, wat hun beeld van de economie negatief kan beïnvloeden. Toch blijkt uit onderzoek dat deze zorgen weinig invloed hebben op hun dagelijkse uitgaven. Veel mensen kiezen er nog steeds voor om luxeproducten te kopen en op vakantie te gaan.
Prijzen stijgen, maar bestedingen ook
Hoewel de inflatie ervoor zorgt dat veel producten en diensten duurder worden, blijft de consumptie groeien. In januari gaven Nederlanders 3,2 procent meer uit aan voedingsmiddelen en genotsmiddelen en 1,5 procent meer aan duurzame goederen zoals kleding en meubels. Tegelijkertijd werd er 0,5 procent minder besteed aan energie en brandstof. Ook de uitgaven aan diensten, zoals horeca en recreatie, stegen met 0,9 procent.
Waarom blijft de consumptie stijgen?
Volgens economen hangt de consumptie samen met werkgelegenheid en inkomen. Veel mensen hebben een stabiel inkomen en voelen zich financieel zeker genoeg om geld uit te geven. Daarnaast spelen andere factoren een rol, zoals de behoefte aan ontspanning en luxe, zelfs in tijden van onzekerheid. Mensen willen genieten van het leven en gunnen zichzelf extraatjes, zoals concertbezoeken, vakanties of nieuwe gadgets.
Ontwikkeling van de consumptie
Volgens de CBS Consumptieradar waren de omstandigheden voor consumptie in februari beter dan in januari. Dit komt vooral doordat bedrijven optimistischer zijn over het aantal mensen dat ze in dienst kunnen houden of aannemen. Hoewel een verbetering van de economische omstandigheden niet automatisch leidt tot nog hogere uitgaven, wijst het erop dat de consumptie voorlopig stabiel blijft.
