Sinds januari 2025 wordt er strenger gecontroleerd op schijnzelfstandigheid. Dat merken veel zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) en hun opdrachtgevers. Uit onderzoek van de KvK blijkt dat ongeveer de helft van beide groepen positief staat tegenover de stengere regels. Tegelijkertijd leeft er ook veel onzekerheid: een derde van de opdrachtgevers en een groot deel van de zzp’ers maken zich zorgen over de gevolgen voor hun bedrijf of hun vrijheid als ondernemer.
Lichte daling aantal zzp’ers, maar totaal blijft stabiel
De strengere handhaving lijkt ook invloed te hebben op het totale aantal zzp’ers, zo blijkt uit een analyse van CBS data. In het eerste kwartaal van 2025 daalde het aantal zelfstandigen met 45.000, vooral in de publieke sector. Tegelijkertijd nam het aantal nieuwe inschrijven bij de Kamer van Koophandel af met 20 procent ten opzichte van april 2024. Toch blijft het totaal aantal zelfstandigen met bijna 1,8 miljoen redelijk stabiel, omdat in sommige sectoren nog altijd nieuwe zzp’ers starten.
Meer onzekerheid en twijfel onder zzp’ers
De nieuwe aanpak heeft duidelijke gevolgen voor zzp’ers. Het wordt moeilijker om aan opdrachten te komen, overeenkomsten zijn ingewikkelder geworden en opdrachtgevers willen weten hoe de samenwerking precies in elkaar zit. Voor sommige zelfstandigen levert dit zoveel onzekerheid op dat ze denken aan stoppen. 10 procent geeft aan dat zij serieus overwegen om te stoppen met ondernemen. Toch blijft het grootste deel, ongeveer 75 procent, overtuigd van hun zelfstandigheid en van hun toekomst als ondernemer.
Opdrachtgevers worden voorzichtiger
Ook voor opdrachtgevers heeft de strengere handhaving grote gevolgen. Meer dan 20 procent heeft zzp’ers aangeboden om in loondienst te komen, en ongeveer een derde denkt erover om helemaal te stoppen met het inhuren van zelfstandigen. Veel bedrijven zijn bang voor extra regels en financiële risico’s. Sinds januari 2025 kunnen ze een naheffing krijgen als blijkt dat een zzp’er eigenlijk in loondienst had moeten werken. Hoewel er nog geen boetes zijn uitgedeeld, zorgt alleen al de kans daarop ervoor dat bedrijven voorzichtiger worden.
Zorgen over de gevolgen
Zowel zzp’ers als opdrachtgevers begrijpen het belang van de Wet DBA en de noodzaak van handhaving tegen schijnzelfstandigheid, maar beiden merken de gevolgen ervan. Ongeveer de helft van hen steunt de strengere maatregelen, hoewel een derde van de zzp’ers en twee vijfde van de opdrachtgevers zich zorgen maken over de impact op hun bedrijf. Zzp’ers maken zich vooral zorgen over hun ondernemersvrijheid en de mogelijke afname van opdrachten en inkomsten, terwijl opdrachtgevers zich vooral druk maken over de toenemende regeldruk, personeelstekort en het opvangen van piekdrukte.
De handhaving op schijnzelfstandigheid is bedoeld om eerlijke arbeidsverhoudingen te bevorderen, maar brengt voor veel zelfstandigen ook nieuwe uitdagingen met zich mee. De komende tijd zal moeten blijken of de balans tussen vrijheid van ondernemerschap en bescherming tegen uitbuiting goed uitpakt voor de Nederlandse arbeidsmarkt.
